Je kunt ook aan een timmerman denken.

Exodus 

Exodus is het boek van het verbond. God redt Israël uit
de slavernij in Egypte, en geeft op de berg zijn wetboek.
Exodus is het boek van Mozes, die het volk moet trekken.
En die recht moet spreken.
Exodus is ook het boek van Aäron, die nieuwe hogepriester.

Bezaleël 

Maar we moeten Bezaleël niet vergeten.
Wie dat is? Dat is de hoofdrolspeler in Exodus,
tussen hoofdstuk 31 en het einde, hoofdstuk 40.
Wat hij deed? Bezaleël was de bouwmeester.
Van de tabernakel en alles wat daarbij hoorde.

Uitverkoren

Zowel in Exodus 31 als in Exodus 35 noemt God hem.
En zegt hij: ik heb Bezaleël uitverkoren, om.. . .
Letterlijk zegt hij zelfs: ik heb zijn naam aangeroepen.
Normaal staat dat er altijd andersom.
Dan roepen mensen Góds naam uit.
God heeft hier de hulp van Bezaleël nodig,
zoals de mensen normaal gesproken Gods hulp nodig hebben.

Geest

En in diezelfde hoofdstukken noemt God expliciet,
dat hij zijn Geest heeft uitgestort over Bezaleël.
Valt hij nu in de Geest? Spreekt hij in tongen,
geneest hij mensen, heeft hij enorme Bijbelkennis
en begint hij onophoudelijk te evangeliseren? Nee.
God zegt dat zijn Geest in Bezaleël te herkennen is
aan zijn geniale timmermanschap.

Breed 

Zo is de geest van God een stuk breder,
dan we dikwijls laten klinken in de kerk.
Een goede preek is net zo sterk Geestvervuld,
als een mooi gemaakt doopvont of schilderij!
Het kan geen kwaad, dat wat vaker te benadrukken.
Tenslotte daalde Gods geest ooit als een duif neer
op… een timmermanszoon.

Vooruit dan maar; omdat ik de website
een warm hart toedraag. Hierbij een
doorgeplaatst persbericht van StaatGeschreven.nl,
de website die al honderd Verzen op Vrijdag schreef en dat (terecht) graag wil vieren!

Webfish-winnaar Staat Geschreven viert honderdste bijbelbespreking met theologen David de Vos,
Klaas Hendrikse en Jan Hoek

Staat Geschreven (http://wwww.staatgeschreven.nl), het theologische blog dat in november 2011 de Gouden Webfish van onder andere de PKN en IKON in de wacht sleepte, viert de honderdste Bijbelbespreking van vrijdag 10 februari met drie bijzondere gasttheologen uit de breedte van de kerk. Zij zullen de komende drie weken als gasttheoloog het debat aangaan met Staat Geschreven-theologen Jaap Marinus en Erik Drenth.

De eerste gasttheoloog is op 24 februari David de Vos, een bekende naam in pinksterkringen. Met zijn zendingsorganisatie Go and Tell is hij wereldwijd actief. David spreekt in diensten in het hele land, en was onder meer te gast op het Xnoizz Flevo Festival in 2011. Hij behandelt samen met Jaap een tekst uit Lukas over Barabbas de moordenaar.

De week daarna komt Klaas Hendrikse aan het woord. Hij wordt van een reactie voorzien door Erik. PKN-predikant Klaas Hendrikse vergaarde landelijke bekendheid door zijn boeken ‘Geloven in een God die niet bestaat’ en ‘God bestaat niet en Jezus is Zijn Zoon’. Hendrikse is naar eigen zeggen atheïst. Hij is predikant in Middelburg en Zierikzee.

Geleerd 

Umberto Eco is geleerd. Heel geleerd. Men noemt hem wel
een hedendaagse humanist, en dan niet in religieuze zin,
maar in de historische zin: een humanist à la Erasmus.
Die geleerdheid merken we terug in zijn boeken, wat het gevolg
heeft dat we óf hele lappen tekst moeten overslaan, óf een flinke
intellectueel moeten zijn om Eco überhaupt te volgen.

Laatste roman

In sommige van zijn boeken – De slinger van Foucault voorop -
staat Eco’s eruditie de lezerservaring in de weg, maar in zijn
laatste roman lijkt hij daaraan te kunnen ontsnappen.
De begraafplaats van Praag is voor veel lezers te volgen.
Historische gebeurtenissen, personen en boeken te over;
maar ook voor niet-historici is dit boek behapbaar.

Fictie en non-fictie

De hoofdpersoon van deze roman, Simone Simonini, is fictief.
Hij ontmoet vele absurde personen, leest bizarre boeken
en maakt ongeloofwaardige gebeurtenissen mee. En toch…
Eco geeft aan, dat deze vrijwel allemaal non-fictie zijn.
De 19de-eeuwse historie wás kennelijk absurd…

Historie 

Met de hoofdpersoon ontmoeten we mensen als Sigmund Freud,
vader van de moderne psychologie, maar ook de vaders van het
moderne Italië - Garibaldi, Cavour, Victor Emmanuel.
We komen racisme tegen, sekten in alle geuren en kleuren,
nationalisme en vuile politieke spelletjes. Umberto Eco lijkt met
deze haast cynische karikatuur van het 19de-eeuwse, onrustige en krankzinnige Europa aan te willen wijzen, welke factoren hebben bijgedragen aan de rampen van de 20ste eeuw.

Conclusie

Een prachtig plot, toch de basis voor een roman, verweven met interessante historische gegevens en een zekere boodschap.
Soms toch nog een tikkeltje té geleerd, wat Eco een half sterretje kost. Wie bereid is, af en toe even door te bijten, kan rekenen op een prachtige leeservaring.

Umberto Eco - de Begraafplaats van Praag
Beoordeling
Boek van 't jaar 2011 voor intellectuelen?

Disclaimer

Inderdaad; er is overlap tussen deze review en de Nederlandstalige Wikipedia pagina over dit boek. Die is dan ook van mijn hand

Toch kunnen we in de kerk veel meer
met Hazes dan met menig artiest…

Hedendaagse popmuziek

Hedendaagse muziek staat vaak in het teken van seks,
van geweld, trots, geld verdienen en verbroken relaties.
Da’s heel generaliserend, en sommige van die thema’s
mogen ook best eens genoemd worden in onze liederen,
maar of ze echt bruikbaar zijn in de kerk…

Het levenslied

In het levenslied, de Amsterdamse of Volendamse cultuur
van plat sprekende zangers met herkenbare melodieën,
zit echter wél een elementje waar het christendom iets mee kan.
Sterker nog; het zal een erfenis zijn van datzelfde christendom.
Of een ouder, spiritueel oersentiment in de mens.

Hazes

Heimwee naar een paradijselijke situatie, liedjes over de hemel,
clichématige maar niettemin voor velen waardevolle wijsheden.
Volksliederen hebben het allemaal. Niet voor niets staat De Vlieger
heel hoog in het lijstje ‘populaire uitvaartsliederen…’
Maar kijk ook eens naar Droomland (filmpje hieronder)!

Bruikbaar 

Wie goed luistert, ontdekt dat de stap van café naar kerk
helemaal niet zo groot is, of in ieder geval: niet nodig.
Verlangen, wijsheid en ethiek in Hollandse volksmuziek
zijn christelijker dan we wel eens denken. Wat mij betreft:
in die kringen/plaatsen waar het gewaardeerd wordt,
mag er best eens een Hazes in de liturgie!

Die mevrouw die altijd met ‘n boodschappentas door de straat loopt.
Sinds kort zeg ik haar gedag, als ik haar tegenkom.
Ze groet dan terug met ‘n mixje tussen Duits en Nederlands.
Denk ik.

Twee weken geleden, toen ik ook de zondagse winkelstraat bezocht,
stond ze daar in de vuilnisbak van een winkel te zoeken naar eten.

Vandaag kom ik de winkel in, en is zij ook binnen.
Misschien is ze al bij de kliko geweest.

Ze zit daar op ‘n bankje bij de koffieautomaat.
Want bij de Albert Heijn krijg je gratis koffie.
Ook op zondag.

En ik denk: verdomd, waar is het mis gegaan?

Wanneer is de supermarkt de plek van de kerk in gaan nemen,
als het gaat om gastvrijheid, warmte, medemensen en koffie?

Waarom is de supermarkt de plek voor deze zwerfster,
en niet één van de talloze kerken in de omgeving?

Te hoge drempels? Te veel jargon? Niet vrijblijvend genoeg?
Of niet welkom genoeg? Schenken we überhaupt wel koffie?

Hoe dan ook;
deze mevrouw mag God wel danken voor koopzondag.
Een open, warme winkel met koffie, in een koude maand.

Hierbij dan weer mijn hervertelling.

Jeremiëren 

Jeremia zit in de gevangenis.
Als onheilsprofeet heeft hij wat afgejeremieerd.
Over de naderende Chaldeeën, en de aankomende plundering
die zij óók in het heilige Jeruzalem zullen aanrichten.
Jeremia lijkt de profeet van de wanhoop.

De neef 

Neef Chanamel snapt ook dat het onheil nadert.
Als realist besluit hij sluw, zijn land te verkopen.
Nu kan het nog, straks is het geen cent meer waard.
De persoon met het eerste kooprecht is oom Jeremia.
De gestoorde oom, de verwarde profeet.
“Akker kopen, oom?”

De oom

De oom is wel goed, maar niet gek. Jeremia weet wel,
dat deze akker zo goed als niets waard is.
Want straks komt Chaldea om heel Juda te deporteren.
En daar staat ‘t slimme neefje voor zijn neus.
Om hem dat waardeloze stuk grond aan te smeren.
“Akker kopen, oom?”

Gods woord

In dat sluwe zinnetje van zijn neef, dat “Akker kopen?”,
herkent de profeet Góds woord! “Ja, ik koop het.”
Jeremia betaalt een zak zilver voor de akker.
En het contract stopt hij in een kruik.
Het contract moet nog een héél lange tijd goed blijven…

Hoop 

Uit die onverantwoorde koop spreekt een grote hoop.
Er zal weer geleefd worden in Juda.
Er zal weer gekocht en verkocht worden,
akkers zullen weer wat waard zijn -
dit koopcontract zal weer worden opgegraven.
Ooit.

Geïnspireerd door en gebaseerd op een lezing van Nico ter Linden
in het Gouds museum op  16 februari 2012

Mozes en de vechtersbaas

Mozes loopt als Egyptische prins (beschermeling van de prinses)
langs de werkplaats van de Hebreeën, en ziet daar dan een
gevecht plaatsvinden tussen twee van zijn volksgenoten.
Als Mozes het probeert te sussen, door aan te geven hoe
onnodig het is om met je eigen volksgenoot te vechten,
snoert de boosdoener hem de mond:

Wie heeft jou als leider en rechter over ons aangesteld?

Lucas en de leider en rechter

Uit de oude, Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel
worden deze twee woorden – leider en rechter  - in het boek
Handelingen letterlijk aangehaald door Stefanus.
Van dezelfde auteur – Lucas – is het verhaal in Lucas 12,
waar precies dezelfde 2 woorden weer langskomen!

Lucas 12

Jezus wordt aangesproken door een man, die ruzie heeft
met zijn broer over zijn erfenis. Heer, zeg tegen mijn broer…
De man wil bemiddeling van Jezus in zijn rechtszaak.
Dan komt het opmerkelijke antwoord van Jezus:

Wie heeft mij als rechter of bemiddelaar over jullie aangesteld?

Omdraaiing 

Jezus draait het verhaal van Mozes om.
Mozes wil voor leider en rechter spelen, terwijl Israël
niet erkent dat hij recht heeft op die positie.
Jezus daarentegen wordt gevráágd als leider en rechter,
en weigert die rol door doodleuk naar Mozes te verwijzen.
“Toen wilden jullie geen leider en rechter.
Nu krijgen jullie geen leider en rechter!”

Jezus gaat vervolgens uitgebreid in op hebzucht en de gevaren,
en laat de twee broers verder gewoon links liggen.
Hij heeft geen zin om aardse zaken te regelen.

Aardse zaken
De bevrijder, de rechter, degene die aardse orde kwam stichten
in Gods naam, is geweest en zijn tijdperk is voorbij. Dat was Mozes.
Jezus komt voor een ander koninkrijk, een koninkrijk dat dwars tussen de hemel en de aarde in ligt, tussen twee broers, tussen nu en straks, tussen armoede en rijkdom, tussen vervolging en koningschap. Een stuk dieper, dus. Hopelijk hebben de twee broers de boodschap opgepikt.

Hier staan beide Bijbelteksten bij elkaar.

Argumenten

Je kunt ervoor kiezen, om te redeneren.
Op te komen voor het goed recht van je geloof.
Dat gebeurt regelmatig. Die discussie zal zich vaak
toespitsen op de relatie tussen geloof en wetenschap.
Zo zijn daar wetenschappers die aan willen geven,
dat geloof en rede elkaar niet hoeven te bijten.
Onder een link naar mijn blog over apologetiek.

Gevoel

Je kunt ook meer op basis van gevoel en ervaring spreken.
Zeggen hoeveel goed het geloof jou en anderen doet.
Zeggen dat die zegen er voor iedereen kan zijn.
Dan ga je niet op de tour van het redeneren,
maar wil je van hart tot hart spreken.

Maar…

Hoewel beide stromingen er mogen en moeten zijn,
mis ik daartussenin nog één belangrijke focus.
Deze beide vormen van spreken over je geloof
in een seculiere wereld zijn enigszins aanvallend,
of: overtuigend. Je wilt de ander voor je geloof winnen.
Wat ik mis, is pure verdediging.

Godsdienstvrijheid

De godsdienstvrijheid staat enigszins onder druk.
Men vindt het artikel in de Grondwet steeds minder
relevant en het krijgt nooit voorrang boven andere.
Discussies over ritueel slachten, over besnijdenis,
over weigerambtenaren zijn geen discussies op zich.
Ze zijn symptoom van een groeiende intolerantie
van de seculiere maatschappij tegenover gelovigen.

Verdediging 

Spoedig gaat dus de tijd komen dat Apologetiek,
het rekenschap afleggen van je geloof, niet langer
alleen overtuigend of overredend is, maar ook
écht in de verdediging wordt gedwongen.
Is er bestaansrecht voor gelovigen?
Of wordt geloof teruggedrongen, de huiskamer in,
de openbare wereld uit?

Focus

Ik betwijfel of de christenheid op dit moment voldoende
te bieden heeft, als het gaat om systematische, filosofische
en ethische bezinning op het begrip godsdienstvrijheid.
Maar het wordt een steeds belangrijker punt om als
kerken, samen met andere religies, op te focussen.

De maatschappij zal zich namelijk verder afkeren van
religies, en wanneer dit in extremis doorslaat moet de
gelovige beslagen ten ijs kunnen komen!

Wie start de website Geloof&Godsdienstvrijheid?

De vrees van veel christenen is dit:
“Geen schepping, geen opstanding?” 

Geen schepping, geen opstanding

De gedachtegang van veel christenen is deze:
als we niet meer geloven dat de schepping historisch is,
bevinden we ons op een hellend vlak richting ongeloof.

Berust dit op een misverstand, of is de vrees terecht?

De aard van de gebeurtenis

Het ontstaan van alle dingen is een gebeurtenis,
of beter: een reeks gebeurtenissen, zonder menselijke
getuigen in de buurt. Ook in Genesis komt Adam pas
om de hoek kijken na het ontstaan van alle dingen.
De opstanding daarentegen staat op de tijdbalk;
we weten Jezus’ (her-)leven te plaatsen in de geschiedenis.
En op dat moment is de menselijke beschaving in volle gang.

Samenvattend: we zouden verwachten, dat een getuigenis
van een mens over de opstanding éérder historisch gegrond is,
dan een menselijk getuigenis over het ontstaan van alles.

De getuigen

Getuigen worden er niet genoemd van de schepping.
Adam en Eva zijn de eerste mensen op aarde in ‘t verhaal,
maar van hen wordt niet gemeld dat ze enige weet hadden
van dat, wat vóór hen is gebeurd. Ook weten we niet,
wat zij hierover zouden hebben verteld aan hun nageslacht.
Van de opstanding daarentegen worden de getuigen
met naam en toenaam genoemd, en zij zijn met velen:
alle discipelen, diverse vrouwen en later ook Paulus.
We weten dus, wie van dit opstandingsverhaal de bron zijn.

Ook dit pleit voor de uitspraak, dat de opstanding historisch
heel andere ‘papieren’ heeft dan de schepping.

De aard van de getuigenissen 

Van de schepping hebben we in Genesis 2 getuigenissen.
Genesis 1 en 2 komen niet geheel overeen. Het genre
van de tekst is niet geheel conform Hebreeuwse poëzie,
maar vertoont toch zeker de trekken van een lied.
Daartegenover staat de opstanding, waarvan diverse
getuigenissen zijn, die alle enigszins coherent zijn.
Het genre daarvan is in minimaal één geval: geschiedschrijving.
Daarbij komt ook nog het hoofdstuk 1 Kor. 15, waarin Paulus,
één van die getuigen, sterk hamert op de historische betrouwbaarheid!

Ook bij dit kopje kunnen we dus concluderen, dat de schepping
minder snel als ‘historie’ kan worden gezien dan de opstanding.

Conclusie 

Volgens mij gaan we op een verkeerde manier om met de Bijbel,
als we conclusies over historiciteit van de schepping projecteren
op de historiciteit van de opstanding. De Bijbel wordt wel beleden
als een éénheid, maar dat betekent niet, dat elke tekst gelijk is;
alle boeken zijn eigensoortig en hebben hun eigenheden.

In dat licht is het niet verantwoord, om van de historiciteit van de schepping
door te redeneren naar de opstanding. Beide Bijbelverhalen zijn zo eigensoortig,
dat ze een onafhankelijke bespreking verdienen in het historisch debat.

Geen ‘hellend vlak’ dus? Nou, misschien wel tot op zekere hoogte.
Maar zeker zal dit vlak je niet 1-2-3 leiden naar een ontkennen
van de historiciteit van Jezus’ opstanding; dit is een totaal losse discussie.